Većina firmi prepoznaje skraćenicu, ali ne zna odakle krenuti s ESG praksom

U okviru regionalnog LEAD projekta sprovedeno je istraživanje o znanju i primjeni ESG principa među organizacijama iz Bosne i Hercegovine, Hrvatske, Srbije i Crne Gore. Istraživanje je realizovano tokom marta i aprila 2025. godine, a kombinovalo je online anketu, kvalitativne intervjue sa predstavnicima kompanija, institucija i eksperata, te desk analizu dostupnih digitalnih alata, obrazovnih platformi i regulatornih okvira.

Online anketa, distribuirana putem mreža i kanala partnerskih organizacija, imala je 1.078 otvaranja, ali je samo 98 ispitanika u potpunosti ispunilo upitnik. Anketa je bila ciljano oglašavana za istojezično područje (BiH, Hrvatska, Srbija i Crna Gora), a jednostavna forma pitanja ukazuje da je razlog odustajanja mnogih učesnika bio nedostatak sigurnosti u vlastito znanje o ESG temama. Upravo taj podatak dodatno potvrđuje temeljni nalaz ovog istraživanja: ESG koncept je prisutan u javnom prostoru, ali je njegovo suštinsko razumijevanje i dalje ograničeno i nedovoljno dostupno.

Teorijsko znanje bez operativne prakse

Iako više od 75% ispitanika tačno dešifruje značenje akronima ESG (okolina, društvo, upravljanje), rezultati pokazuju da su znanje, razumijevanje i primjena ESG principa u praksi još uvijek ograničeni i fragmentirani. Samo trećina ispitanika (34,7%) tvrdi da dobro razumije ESG koncept i njegov uticaj na organizaciju. Istovremeno, čak 46,9% navodi da njihova organizacija ne provodi nikakvu edukaciju o ESG temama.

Više od polovine organizacija (54,1%) nema razvijenu ESG strategiju, a dodatnih 32,7% je tek u fazi istraživanja. ESG u regionu, prema mišljenju učesnika i stručnjaka, sve češće se koristi kao komunikacijska poruka, dok operativna implementacija zaostaje, posebno među mikro i malim preduzećima.

Znanje nose ljudi izvan sistema

Najveći broj odgovora dolazi iz sektora konsultantskih usluga, nevladinih organizacija i institucija, dok su firme iz realnog sektora slabije zastupljene. Većinu upitnika ispunile su žene, koje se, prema nalazima istraživanja, češće bave ESG temama i edukacijom u svojim organizacijama. Ovi nalazi ukazuju na to da ESG znanje trenutno najčešće dolazi izvana, kroz savjetnike, seminare i individualnu inicijativu, dok formalni i sistemski pristup izostaje.

Neznanje kao barijera, ali i poziv na akciju

Prema istraživanju, glavne prepreke za uvođenje ESG praksi su nedostatak znanja (40,8%), vremenskih i finansijskih kapaciteta, te regulatorna nejasnoća. Među mikro i malim firmama, koje čine većinu ekonomije i kapilarnu poslovnu mrežu u regionu, ove prepreke su još izraženije.

Ipak, više od 90% ispitanika vjeruje da ESG doprinosi smanjenju rizika i donosi dugoročne koristi. To pokazuje da postoji svijest o važnosti ESG-a, ali ne i jasni koraci za njegovu integraciju u poslovanje.

Potreban je sistem, a ne entuzijazam

Trenutno se ESG u regionu prepoznaje kao važan, ali nedovoljno razumljiv, skup i složen koncept, rezervisan za one koji imaju kapacitet da mu se ozbiljno posvete. Nedostatak dostupnih, lokalizovanih i praktičnih alata dodatno otežava širu implementaciju.

Za uspješan ESG zaokret, potreban je sistemski pristup: jasne smjernice, pristupačni alati, edukacija prilagođena malim firmama i institucionalna podrška. Samo na taj način ESG može prestati biti „trending tema“ koja povećava rizik od greenwashinga, a postati realna osnova za održivo poslovanje u regionu.

Tekst preuzet: https://prime.ba/nevidljivo-znanje-lead-istrazivanje-esg-ostaje-nepoznanica-za-vecinu-kompanija-u-regionu/

The post LEAD istraživanje: ESG nepoznanica za većinu kompanija u regionu appeared first on ESG Korisno.

Šta je dogovoreno i potpisano do sada?

• U septembru 2015. godine, BiH je, zajedno sa 192 države članice Ujedinjenih nacija, usvojila Agendu 2030. Jedan od koraka implementacije Agende je bilo usvajanje Okvira saradnje BiH i Ujedinjenih nacija 2021–2025. Ovaj okvir usvojen je od strane Vijeća ministara BiH i potvrđen od Predsjedništva BiH. Definiše četiri prioriteta:
  • održivi, otporni i inkluzivni rast/ kvalitetno, dostupno i inkluzivno obrazovanje/ zdravstvo i socijalna zaštita/ uprava i vladavina prava sa ljudima u fokusu/ angažovanje građana i zajednice za društvenu koheziju koja zahtjeva strateški pristup i angažovanje više aktera.
• Usvajanjem Zelene agende za Zapadni Balkan 2020. godine, BiH se potpisivanjem Sofijske deklaracije obavezala na sprovođenje mjera usmjerenih ka postizanju klimatske neutralnosti do 2050. godine. Zelena agenda promoviše prelazak na održivu ekonomiju kroz pet ključnih oblasti:
  • dekarbonizacija (klimatske promjene, energetika i transport)/ cirkularna ekonomija (efikasnije korištenje resursa)/ smanjenje zagađenja zraka, vode i tla/ razvoj održivih ruralnih područja/ očuvanje biodiverziteta kroz zaštitu i obnovu ekosistema.
• Kreiran je i usvojen Okvir za realizaciju Ciljeva održivog razvoja u BiH koji služi kao vodič za strateško planiranje na svim nivoima vlasti u BiH, s ciljem postizanja održivog razvoja do 2030. godine. 
• BiH je aktivno uključena u globalne napore za zaštitu ozonskog omotača kroz implementaciju Montrealskog protokola. Ozonska jedinica, koja je smještena u Ministarstvu vanjske trgovine i ekonomskih odnosa BiH, radi na koordinaciji i implementaciji aktivnosti koje su usmjerene na ispunjavanje međunarodnih obaveza u ovoj oblasti. 

Navedeni sporazumi i inicijative oslikavaju put kojim će se BiH “kretati” prilikom usvajanja vlastite taksonomije. Trenutni fokus kada govorimo o kriterijima i klasifikaciji održivih aktivnosti jeste usvajanje EU mjera i principa. 

Evropski Zeleni dogovor

Kako bi pokušala odgovoriti na sve prisutnije izazove, Evropska unija je donijela Evropski zeleni dogovor (European Green Deal) u decembru 2019. godine koji predstavlja sveobuhvatnu strategiju za transformaciju evropske ekonomije ka održivom modelu koji štiti okoliš, povećava energetsku efikasnost i smanjuje negativne posljedice klimatskih promjena. Glavni cilj Evropskog zelenog dogovora je postizanje klimatske neutralnosti do 2050. godine. Klimatska neutralnost znači da će Evropska unija postići neto nulte emisije stakleničkih gasova, odnosno da će se količina emitovanih gasova sa efektom staklene bašte izjednačiti s količinom koja se apsorbuje kroz prirodne ponore ugljika, poput šuma i tla. Cilj je temeljen na naučnim dokazima koji upozoravaju da je globalno zagrijavanje iznad 1,5°C u odnosu na predindustrijski period izuzetno opasno za prirodu i čovječanstvo. 

Izvor: https://www.efsa.unsa.ba/ef/docs/taksonomija.pdf

The post BiH aktivnosti na putu ka održivosti appeared first on ESG Korisno.